Periodontologia

%namePeriodontologia – co to jest?

Choroby przyzębia są drugą, zaraz po próchnicy, przyczyną utraty zębów. Na ich rozwój ma wpływ przede wszystkim nieprawidłowa higiena, ale także w znacznym stopniu predyspozycje genetyczne, zaburzenia układu odpornościowego, choroby ogólne oraz tzw. czynniki modyfikowalne, jak nikotynizm, otyłość lub przewlekły stres. Zadaniem lekarza periodontologa jest dokładna diagnoza przyczyn choroby u pacjenta i zaplanowanie kompleksowego leczenia.

Periodontologia – rodzaje zabiegów

Leczenie periodontologiczne można zasadniczo podzielić na zabiegi niechirurgiczne i chirurgię periodontologiczną. Pierwsza grupa zabiegów obejmuje przede wszystkim tzw. skaling poddziąsłowy i kiretaż, czyli oczyszczanie powierzchni zęba (zarówno korony, jak i korzenia) z osadu bakteryjnego, który jest bezpośrednią przyczyną zapalenia dziąseł lub przyzębia. Skaling wykonuje się za pomocą ręcznych lub ultradźwiękowych narzędzi, dostosowanych do poszczególnych powierzchni zęba. Uzupełnieniem leczenia są antyseptyki, a w wyjątkowych przypadkach antybiotyki podawane w celu opanowania infekcji.

Chirurgia periodontologiczna może być podzielona na zabiegi resekcyjne, regeneracyjne i chirurgię plastyczną. Do pierwszej grupy należą zabiegi usuwania przerośniętych dziąseł czy nadziąślaków, a także zabiegi płatowe, określane niekiedy jako kiretaż otwarty, podczas których lekarz pod kontrolą wzroku może oczyścić zainfekowaną powierzchnię korzenia. Leczenie regeneracyjne to niezwykle dynamicznie rozwijająca się gałąź periodontologii, wykorzystująca materiały kościozastępcze do odbudowy kości, która zanikła w wyniku zapalenia przyzębia oraz stosująca specjalne techniki do odbudowy ponownego połączenia dziąsła z zębem. Periodontologiczna chirurgia plastyczna dotyczy zabiegów na dziąsłach, których celem jest polepszenie estetyki uśmiechu. Są to m. in. zabiegi pokrycia recesji (odsłoniętych szyjek), odbudowy dziąsła między zębami, pokrycie furkacji (odsłoniętych korzeni zębów bocznych), plastyka wędzidełek oraz zwiększenie szerokości dziąsła (aby nie dopuścić do powstania recesji). Większość zabiegów chirurgicznych lekarz periodontolog może wykonywać we współpracy z chirurgiem stomatologicznym (patrz: chirurgia stomatologiczna).

skaling wroclaw

Lekarz periodontolog jest też specjalistą w zakresie chorób błon śluzowych. Rozpoznaje i leczy takie zmiany, jak grzybica jamy ustnej, afty nawracające, a także bardziej poważne, jak liszaj płaski czy leukoplakia. Zazwyczaj leczenie jest farmakologiczne i polega na zastosowaniu leków miejscowo na zmiany w jamie ustnej, ale niekiedy periodontolog może wykorzystać metodę laserową lub terapię fotodynamiczną. Obie metody polegają na naświetlaniu zmian w określonych odstępach czasowych w celu ich zmniejszenia. Małe zmiany można usuwać chirurgicznie, jak również za pomocą krioterapii.

Periodontologia – przebieg zabiegu

Profesjonalne leczenie periodontologiczne przebiega według określonego schematu, składającego się z kilku faz. Pierwszym etapem jest higienizacja, czyli usunięcie płytki i kamienia nazębnego, co w naszej klinice jest zwykle wykonywane w gabinecie profilaktyki stomatologicznej. Wykonuje się wówczas skaling naddziąsłowy i polerowanie powierzchni zębów (patrz: profilaktyka stomatologiczna). Na tym etapie przeprowadzane jest również leczenie próchnicy (patrz: stomatologia zachowawcza) oraz usunięcie zębów nienadających się do leczenia (patrz: chirurgia stomatologiczna). Na kolejnych wizytach lekarz periodontolog wykonuje zabiegi skalingu poddziąsłowego i ewentualnie kiretażu, zawsze w znieczulenie miejscowym, aby pacjent czuł się komfortowo.

periodontologia wroclawPo zakończeniu tej fazy pacjent zgłasza się na kontrolę po 4 – 6 tygodniach. Wtedy oceniane są skutki leczenia. Jeśli efekt nie satysfakcjonuje pacjenta i lekarza, przeprowadzane jest leczenie chirurgiczne. Po znieczuleniu miejscowym pacjenta periodontolog wykonuje odpowiednie procedury, zwykle zakończone szyciem rany. Pacjent otrzymuje zalecenia pozabiegowe, do których należy bezwzględnie się stosować. Na następnej wizycie po około tygodniu ściągane są szwy, a pacjent umawiany na kolejne wizyty kontrolne celem monitorowania gojenia się miejsca zabiegowego. Kolejne fazy kompleksowego leczenia periodontologicznego obejmują leczenie ortodontyczne lub protetyczne, prowadzone pod kontrolą odpowiednich specjalistów.

Leczenie zmian na błonie śluzowej z wykorzystaniem lasera lub terapii fotodynamicznej polega na naświetlaniu ich przez kilka – kilkanaście minut specjalnym światłem. Jest to metoda całkowicie bezbolesna i stymuluje organizm do usunięcia zmienionych chorobowo komórek, dzięki czemu zmiana zmniejsza swoje rozmiary. Zabiegi chirurgicznego usuwania zmian jest zawsze przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym. Z każdej podejrzanej zmiany lekarz pobiera wycinek i wysyła do badania histopatologicznego, aby wykluczyć transformację nowotworową.

 

Periodontologia – wskazania i przeciwwskazania

Do periodontologa powinni zgłosić się wszyscy pacjenci, którzy mają problemy z utrzymującym się zapaleniem dziąseł, odsłonięte szyjki lub występuje u nich rozchwianie zębów. Wskazania do chirurgicznego leczenia periodontologicznego to głębokie kieszonki przy zębach, które nie zmniejszają się po zabiegach higienizacji, przerosty w obrębie dziąseł, nieprawidłowe przyczepy wędzidełek (np. wędzidełko wargi górnej powodujące diastemę, czyli szparę między górnymi przednimi zębami), a także recesje dziąsłowe (odsłonięte szyjki). Leczenie to jest również wskazane przed leczeniem protetycznym, np. w celu wydłużenia korony zęba (poprzez wycięcie dziąsła), gdy jest zniszczona i nie da się założyć korony protetycznej lub mostu. Periodontolog może także współpracować z ortodontą, powiększając szerokość dziąsła za pomocą zabiegów chirurgicznych, gdy zęby przednie (zwłaszcza dolne) mają być przemieszczane do przodu i istnieje ryzyko powstania recesji.

Pierwszą fazą leczenia periodontologicznego jest higienizacja, czyli usunięcie osadów i kamienia nazębnego. Po zabiegu higienizacji (patrz: profilaktyka i higiena) pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące higieny domowej. Higiena oceniana jest na wizycie kontrolnej i jeśli jest niezadowalająca, lekarz periodontolog nie może przejść do kolejnej fazy. Oznacza to, że podstawowym przeciwwskazaniem do profesjonalnego leczenia periodontologicznego, w tym chirurgii periodontologicznej, jest niezdolność utrzymania prawidłowej higieny jamy ustnej przez pacjenta. Niekiedy wynika z niepełnosprawności fizycznej lub umysłowej. Wówczas prowadzone jest tzw. paliatywne leczenie periodontologiczne, które polega na regularnych wizytach higienizacyjnych, a jego celem jest jak najdłuższe utrzymanie własnych zębów przez pacjenta. Przeciwwskazaniem względnym do zabiegów chirurgicznych są także choroby ogólne wpływające na gojenie, np. cukrzyca lub choroby krwi, a także przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych. W przypadku ich występowania lekarz prowadzący odpowiednio przygotowuje pacjenta do zabiegu.

Periodontologia – najczęstsze pytania

Czemu służą kolejne wizyty kontrolne u periodontologa, podczas gdy ja nie widzę żadnych zmian?

Choroba przyzębia jest wieloczynnikowa i przewlekła, a to oznacza, że mają na nią wpływ rozmaite uwarunkowania, przyczyniające się do jej nawrotów. Są to zarówno zaburzenia genetyczne i odpornościowe, jak i palenie papierosów, otyłość, stres czy infekcja specyficznymi bakteriami. Podstawą leczenia staje się stałe monitorowanie przebiegu choroby i szybkie reagowanie, gdy dochodzi do jej nasilenia. Niezwykle ważna jest eliminacja tzw. czynników modyfikowalnych – pacjenci z chorobą przyzębia powinni jak najszybciej rzucić palenie, nie dopuszczać do rozwoju otyłości i zachowywać doskonałą higienę jamy ustnej.

Myję zęby zawsze po jedzeniu, używam płukanek, a mimo to lekarz ciągle mówi, że higiena jest niewystarczająca. Co mam zrobić?

Bardzo często pacjentom wydaje się, że wzorowo dbają o zęby. Niestety, badania wskazują, że większość osób szczotkuje zęby przez około 30 sekund (prawidłowo powinno się to robić przez 2 minuty), czyszcząc głównie przednie zęby. Dochodzi często do paradoksalnych sytuacji, kiedy powierzchnie przednich zębów są starte od zbyt intensywnego szczotkowania, a na innych zębach zalega płytka nazębna. Płukanki powinny być tylko dodatkiem, a wielu pacjentów używa ich kilka razy dziennie, mniejszą uwagę przywiązując do mechanicznego usuwania płytki nazębnej. Aby polepszyć higienę jamy ustnej, należy skorzystać na przykład z preparatów wybarwiających płytkę nazębną. Pozwala to na uwidocznienie niedoczyszczonych miejsc, które trzeba następnie dokładnie wyszczotkować. Ważne jest również nitkowanie przestrzeni międzyzębowych, niekiedy można sięgnąć po szczoteczki międzyzębowe, zgodnie z zaleceniami lekarza.