Endodoncja

%nameEndodoncja – co to jest?

Endodoncja, czyli potocznie „leczenie kanałowe”, to dziedzina stomatologii, która w dzisiejszych czasach przeżywa swój rozkwit. Dawniej zęby z głęboką próchnicą i zainfekowaną miazgą („nerwem” zęba) kwalifikowano do usunięcia, zwłaszcza jeśli były to wielokorzeniowe zęby w głębi jamy ustnej (zęby trzonowe). Obecnie lekarze stomatolodzy dysponują niezwykle precyzyjnymi narzędziami, pozwalającymi oczyścić nawet najbardziej niedostępne i wąskie kanały, a pracując z użyciem mikroskopu, są w stanie zagwarantować perfekcyjność zabiegu.

Endodoncja – rodzaje zabiegów

Leczenie endodontyczne przeprowadzane jest zarówno w zębach mlecznych, jak i stałych. W przypadku zębów stałych, które nie zakończyły rozwoju korzenia (w przypadku zębów przednich do 9 – 10 roku życia, w przypadku bocznych – nawet do 16 roku życia) można wykonać tzw. leczenie biologiczne, które polega na częściowym oczyszczeniu kanałów i zastosowaniu materiałów, które mają na celu zapewnienie prawidłowego dalszego rozwoju zęba. W zębach dojrzałych optymalną metodą leczenia jest tzw. ekstyrpacja przyżyciowa, wykonywana w znieczuleniu miejscowym.

Współcześnie odchodzi się od metod dewitalizacyjnych (tzw. zatrucie zęba) ze względu duże prawdopodobieństwo pozostawienia resztek martwej miazgi w kanalikach bocznych zęba, niemożliwych do oczyszczenia za pomocą narzędzi mechanicznych. Podstawą endodoncji jest leczenie mechaniczno – chemiczne, czyli oczyszczenie kanałów i ich poszerzenie za pomocą narzędzi z jednoczesnym płukaniem środkami dezynfekującymi.

Na rynku są dostępne całe systemy maszynowych narzędzi endodontycznych, przez lata udoskonalane, aby sprostać nawet najbardziej wymagającym kanałom i pozwolić na ich opracowanie w ciągu kilku – kilkunastu minut. Z takich systemów korzystamy oczywiście w naszym gabinecie.

Endodoncja – przebieg zabiegu

Leczenie rozpoczyna się od zapewnienia komfortu pacjentowi i lekarzowi, a zatem wykonywane jest znieczulenie miejscowe, a następnie zakładany koferdam. Użycie koferdamu w endodoncji jest niezbędne z kilku powodów. Nie tylko ułatwia pracę lekarzowi, ale także zapobiega wpadnięciu małych, precyzyjnych narzędzi kanałowych do jamy ustnej i gardła pacjenta oraz chroni śluzówkę przed podrażnieniem, które mogą wywołać środki dezynfekcyjne stosowane do płukania kanałów. Po takim przygotowaniu pacjenta lekarz oczyszcza ubytek, tak aby uzyskać wstępny dostęp do kanałów, po czym ustawia mikroskop zabiegowy nad leczonym zębem. Od tego momentu leczenie jest prowadzone w powiększeniu, dzięki czemu endodonta bez problemów znajduje wszystkie ujścia kanałów i przystępuje do ich oczyszczenia i opracowania. Z lekarzem cały czas współpracuje wykwalifikowana asystentka stomatologiczna, co pozwala mu na ciągłą pracę z mikroskopem i gwarantuje wyjątkową precyzję i dokładność zabiegu.

Zależnie od decyzji lekarza zakładane jest wypełnienie tymczasowe lub ostateczne. Kanały wypełniamy ostatecznie z użyciem najlepszego dostępnego materiału – biologicznie zgodnej ciekłej gutaperki, która wprowadzana jest za pomocą specjalnego dozownika („pistoletu”) i zapewnia wyjątkowo szczelne wypełnienie. W przypadku wypełnienia tymczasowego konieczna jest kolejna wizyta w celu kontroli i wykonania wypełnienia ostatecznego.

Podczas leczenia endodontycznego niezbędne są zdjęcia rentgenowskie, które pozwalają najpierw na wstępną ocenę liczby i przebiegu kanałów, a następnie weryfikują prawidłowość wykonanego zabiegu (szczelne wypełnienie wszystkich kanałów). Zdjęcia wykonujemy na terenie naszej kliniki, z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa i z użyciem najnowocześniejszego sprzętu (tzw. radiowizjografia cyfrowa), co pozwala na otrzymanie zdjęć w doskonałej jakości przy minimalnej dawce promieniowania (dla porównania – dawka oddziałująca na pacjenta podczas wykonywania 1 zdjęcia RTG odpowiada ilości promieniowania, jaką każdy z nas otrzymuje naturalnie w ciągu tygodnia – jest to tzw. promieniowanie tła, zupełnie nieszkodliwe dla zdrowia).

 

Endodoncja – wskazania i przeciwwskazania

Leczenie endodontyczne przeprowadza się we wszystkich zębach, w których doszło do zainfekowania kanałów korzeniowych. Objawem takiej infekcji jest najczęściej ostry ból, zwłaszcza nasilający się pod wpływem zimnych potraw czy napojów. W przypadku zignorowania tych symptomów ból może powoli ustępować samoistnie, nasilając się przy ciepłych potrawach. Niekiedy pojawia się nieprzyjemny, gnilny zapach. Nie jest to oznaka samowyleczenia, wręcz przeciwnie – świadczy o martwicy miazgi i jest bezwzględnym wskazaniem do leczenia kanałowego. Endodoncja jest ostatnią deską ratunku przed usunięciem zęba. Zaniedbanie leczenia prowadzi do nieodwracalnych zmian w kości otaczającej korzenie zębów i wówczas pozostaje już tylko ekstrakcja.

Leczenie endodontyczne nie zawsze jest wskazane, szczególnie w przypadku, gdy kanały są nadmiernie zwężone (nazywamy to obliteracją) lub korzeń jest pęknięty podłużnie. Przeciwwskazaniem jest również znaczna destrukcja zęba, kiedy jego utrzymanie w jamie ustnej jest wątpliwe, wysoki stopień rozchwiania czy patologiczne zmiany w kości otaczającej korzenie. Nie zaleca się leczenia kanałowego u pacjentów poddawanych immunosupresji (np. po przeszczepie), a także w przypadku niektórych chorób serca. Ostateczną decyzję zawsze podejmuje stomatolog w porozumieniu z lekarzem prowadzącym obciążonego pacjenta.

Wszystkie powyższe sytuacje są wskazaniem do leczenia chirurgicznego. W przypadku zębów jednokorzeniowych jedyną opcją jest ekstrakcja, natomiast w zębach wielokorzeniowych możliwe jest wykonanie zabiegów usunięcia tylko zainfekowanego korzenia lub jego fragmentu, z pozostawieniem większej części zęba, jeśli nie wykazuje żadnych zmian patologicznych. Niekiedy w dolnych zębach trzonowych można wykonać tzw. zabieg premolaryzacji, czyli „przecięcia zęba na pół”, aby dokładnie oczyścić przestrzeń między korzeniami. Takie 2 nowe zęby, dobrze przeleczone endodontycznie i odbudowane, mogą jeszcze przez długi czas funkcjonować w jamie ustnej.

Endodoncja – najczęstsze pytania

Jak długo trwa zabieg?

Dawniej leczenie kanałowe uchodziło za jedną z najbardziej długoczasowych procedur w stomatologii i wymagało wielkiej cierpliwości zarówno od lekarza, jak i pacjenta. Jednak nowoczesne metody całkowicie zmieniły oblicze endodoncji. Obecnie w naszym gabinecie używamy wszystkich możliwych udogodnień, które niezwykle usprawniają pracę lekarza. Koferdam i mikroskop zapewniają komfort pracy, maszynowe opracowanie kanałów zajmuje kilkanaście minut, równie szybkie jest wypełnienie kanałów z użyciem ciekłej gutaperki. Cała wizyta pod względem czasowym nie różni się specjalnie od każdej innej wizyty w gabinecie stomatologicznym.

Czy leczenie jest bolesne?

Każde leczenie endodontyczne rozpoczyna się od znieczulenia miejscowego, co wyklucza jakikolwiek ból w trakcie zabiegu. Pacjent może jedynie czuć przemieszczanie się narzędzi w kanale, co jest krótkotrwałe i nie powoduje znacznego dyskomfortu.

Czy ząb po leczeniu kanałowym jest tak samo wytrzymały jak przed nim?

Ząb po leczeniu endodontycznym, oprócz faktu, że nie reaguje na bodźce termiczne (gorące lub zimne potrawy), jest w pełni sprawnym i funkcjonującym zębem. Istotną kwestią w jego wytrzymałości jest prawidłowe odbudowanie korony, zachowawczo (wypełnienie) lub protetycznie (korona), które gwarantuje jego odporność na siły zgryzowe. Badania wykazują, że ząb leczony kanałowo z czasem staje się bardziej kruchy i podatny na złamania niż zęby żywe. Jednak jeśli nie jest nadmiernie obciążony (np. w przypadku licznych braków zębowych) i przy zachowaniu właściwej higieny, może z powodzeniem służyć pacjentowi do końca życia.